Tarbiyya Tatali

Sarauniya Mangou

Marie-Françoise — 2024-06-11T08:22:00Z

Tarihi

An fi sanin Sarauniya Mangu ne saboda turjiya da al'ummar Lugu suka yi da manufar Voulet -Chanoine: a daidai lokacin da masarautun yammacin Afirka da dama suka mamaye ba tare da fada da Faransawa ba, al'ummar Lugu da Sarauniya Mangu ta yi yaƙi da sojojin mulkin mallaka da kyaftin Voulet da Chanoine suka umarta, a cikin Afrilu 1899.

Sarauniya wacce Laftanar Joalland yake gani a matsayin “tsohuwar mayya” ta bijire wa Faransawa yayin da suka tunkari kauyensu, ta hanyar aika musu da sakon zagi, inda ta yi alkawarin toshe musu hanya tare da yin alfahari da rashin nasarar mayakanta. Ranar 16 ga Afrilu, 1899, sojojin Faransa sun isa Lugu , inda mayakan Azna suka fuskanci juna. Bakuna da igwa yaƙin ba zai zama ɗaya ba. Sakamakon tsayin daka da mayakan Lugu suka yi, lamarin ya yi matukar tsada ga sojojin 'yan mulkin mallaka, wanda ya yi sanadin mutuwar mutane hudu, da jikkata shida, da asarar kusan harsashi 7,000.

Aznawa sun koma cikin dajin daga nan , bayan ficewar Faransawa, suka dawo da mallakar Lugu , wanda sojojin mulkin mallaka suka kone suka bar shi a kango. Rahotanni sun ce mayakanta sun kwace Sarauniya da karfin tsiya a lokacin yakin. An binne ta ne a makabartar Sarakai da ke birnin Lugu .

Labari, shahararre

Tunawa da Sarauiyya Mangu ta rayu shekaru da yawa a al'adar baka na kasar.

A 1980 littafin Abdulaye Mamani mai suna “Sarraunya : Bala'in Sarauniya Mangu mai dabo”, ƙagaggun labarai da aka sadaukar don juriyar Sarauniya Mangu lokacin zuwan sojojin mulkin mallaka. An canza ta zuwa matashiyar jaruma, yayin da al'adar Lugu ta nuna cewa Saraunya har a kullum tsohuwa ce , wadda ba ta shiga cikin fadace-fadace kuma sanda kawai gare ta a matsayin makami.

Littafin ya yi tasiri sosai a kafafen yada labarai kuma ya sanya Sarauniya Mangu, ta zama mai juriya ga mulkin mallaka, wanda aka sani a duniya baki ɗaya a Nijar, Afirka da sauran wurare. Fim, raye-raye, wasan kwaikwayo, littattafan yara, littattafan makaranta, waƙa, shirye-shiryen bidiyo da sauransu , an sadaukar da su gare ta. Makarantu, rediyo, talabijin, otal da gidajen abinci suna ɗauke da sunanta.

A ranar 23 ga Mayu, 2024, an kafa lambar yabon zarunmai mai sunnan “ Sarauniya Mangu ", wanda aka yi
don ba da lada ga mutane “wadanda suka bambanta kansu ta hanyar ayyukan kishin kasa, ko sadaukarwa don tabbatar da ikon kasa”.

Sarauniya Mangu shahararra ce sosai amma mutane kaɗan ne suka sani da al'adunta na ci gaba da wanzuwa a Lugu , kuma Sarauniyar ba a ba ta sanin da ya dace ba a cikin masarautun gargajiya.

Biki uku a Lugu (1984)

2024-06-10T11:54:51Z

A Lugu , mata suna daka gero kowace rana. Ƙunƙarar za ta yi la'akari da bukukuwan guda uku a cikin yini .

Zama Sarauniya

Sarauniya ce sarki. A shekarar 1983, gawar marigayiyar Sarauniya Gado ta nada wata mata mai suna Aljimma . Kafin lokacin ta kasance mace kamar kowace mace, matar wani, ko uwar wani. Daga lokacin da aka zab'e ta, Aljimma ba mace kamar ta yau da kullum ba ce, ta zama mai goyan bayan duka yan uwanta. Wurin azna , ta zama mai haɗin kai a cikin zuriya wanda ke tabbatar da haɗin gwiwa tsakanin ƙasa,….. hazaka da maza,

Bukukuwan guda uku sun rufe shekarar koyon ta sai farawar sarautarta: ta zama sabuwar sarauniya, Sarauniya Aljimma

Akwai nan. Siga don waya nan.

Dakan tururuwa : ginshiƙin gidan tururuwa

Mata sun daka gumba , fura ce da ake yi da gero ba a dafa ta. A daji, Sarauniya ta yayyafa gumbar bisa dakin tururuwa, don neman damina mai albarka da albarkar girbi. Da zarar an tabbatar da haɗin gwiwa tare da yanayi , yara za su iya shan gumbar.

Dakan dabi : ginshiƙin hadaya

Dakan dabi , ginshiƙin hadaya, ana yin shi kullum bayan Dakan tururuwa . Jama'a sun taru su gewaye Sarauniya mai dama gumba . Kowa ya tuna al'ada, girmama kakanni, fatan zaman lafiya da kowa. Firistoci na wa abokan gaba gargadi. Sarauniya ta bar majalisa saboda ana shirye-shiryen sadaukarwa kuma ba ta iya ganin jini. An kashe akuya , wannan hadaya tana girmama matattu.

Dakan Sarauniya : ginshiƙin Sarauniya

Ana gudanar da wannan bikin ne bayan shekara guda da rasuwar Sarauniyar da ta gabata a gaban bukkarta.
Ya kawo karshen zagayowar Godo ta hanyar rufe jana'izar ta kuma ta haka ne aka bude na Aljimma . Daga nan ne aljannun da ke zauna a cikin bukkar marigayiyar Sarauniya , za su barin bukkar zuwa bin sabuwar sarauniya. Sarauniyar yanzu tana zaune a babban bukkarta inda za ta kasance a rufe, tare da tabbatar da zaman lafiya da wadata ga dukkan gungunan Lugu .

Tarkama

Marie-Françoise — 2023-07-30T16:34:09Z

Tarkama dai lokacin biki ne da gawar marigayiya Sarauniya ta Lugu ke nada wadda za ta gaje ta. Sarauniya Aljimma, wadda Tarkamar Sarauniya Gado ta nada a shekarar 1983, ta rasu ne a ranar 7 ga Janairu, 2023 bayan ta shafe shekaru kusan arba'in tana mulki.

An shirya Tarkama ta Sarauniya Aljimma cikin gaggawa a ranar Litinin 9 ga watan Janairu. Bikin na bukatar halartar ƴan yankin ƙauyukan Lugu da yawa. Ana shirya gawar marigayiya a cikin babbar bukkata, wadda za a rugujewa inda an gama. Tarkama za ta zabi wurin da zai kasance a yi wa sabuwar Sarauniyar bukkat
Akan lulluɓe jikin a cikin tabarmar da aka ajiye a kan wani dandali mutane guda huɗu ke ɗaukar gawar, ɗaya a kowane kusurwa. Daga Darei ne Mazaje hudu suke, Darei wani kauye ne a cikin karamar hukumar Dankatsari da Bagagi, wani kauye a cikin gundumar Matankari. Mutumin da yake rike da gatari kuma yana buga kasa idan ya tambayi Tarkama ya fito ne daga Guilme, a cikin yankin Dogonkiria, yana tare da wata mata wadda kan buga wata kwarya da aka kifar da ita a kan wata mai dauke da ruwa, da kuma wani mawaki mai ganga.
A waje, taron jama'a sun hallara, mata da 'yan mata daga nesa suke kallo, maza da samari suke matsowa. Jami'ai na zaune a kan kujerun kamar su Kona Dogondutsi, Hakimin Sashen, Hakiman Dankatsari da Dogondutsi, Wakilan Sarkin Arewa da na Hakimin Tibiri da kuma ‘yan kungiyar RAEDD. Gendarma na nan don tabbatar da a yi sabgar lafiya. Limaman Azna suna zaune a kasa, ana iya gane su game da kayan ado da farar hularsu. Sama da mata goma ne aka tara, wadanda suka cika sharuddan zabe su, kuma mazaunan kusa da Lugu.
Da zarar an kammala shirye-shiryen, Tarkama ke fitowa daga babbar bukka. Yanzu dai ana yin bikin ne a bainar jama'a. Sai ta fara zuwa dajin da ke kewayen ƙauyen, aikinta shi ne ta samo wata allura da aka ɓoye a wurin. Wannan matakin yana tabbatar da cewa Tarkama ta cika aikinta. Idan ta komo cikin ƙauyen sai ta gaida hakimai sannan ta gaida limaman Azna.
Mutumin da ke da gatari ya bugi kasa ya ambaci sunayen matan da suka taru daya bayan daya. Idan Tarkama ta zabi daya, dole ne ta bayyana ta ta hanyar zuwa saman kanta. Haka aka zabi Aljimma a shekarar 1983, abin ya ba ta mamaki. Amma a wannan karon ba ta zabi ko ɗaya daga cikin waɗannan matan ba.
Bayan sun gaisa da limaman Azna, sai Tarkama ta tafi ƙauye neman gidan sarauniyar da za ta kasance a nan gaba. Da zarar an samu gidan, sai a tambaye ta ta fadi matar gidan da ta zaba, wacce za ta yi sarauta a nan gaba. Ta zabi Kambari wacce aka haifa a Lugu, tana zaune a Tudun-Barewa, inda mijinta da ya rasu ya zauna. Ba ta nan a Lugu. An shaida wa 'ya'yanta saboda dole ne su yi bankwana da ita, ba za su kara samun damar ganinta ba. Aka dauke ta a mota, zuwa Lugu kuma yanzu tana zaune a can (duba karin bayanin labarin Sarauniya Kambari a karshen Mujalla).
Lugu ta sami sabuwar sarauniya, Sarauniya Kambari.
Tarkama ta gama aikinta. Mawaka da matasa, suka tona kabarin Aljimma, a wurin da Tarkama ta gano. Za a binne gawarta da fatar sa. Yanzu za ta huta a Lugu a makabartar Sarauniyoyi.
Aziz Sumaïla wanda Tarbiyya Tatali ta aika zuwa Lugu da zarar aka ce mana yana iya halatar taron ya dauki hoto da video na Tarkama don yin rubutu akan bikin. Culture Plus tare da haɗin gwiwar AECIN suka shirya wani ɗan gajeren fim. A saninmu, wannan shi ne karo na farko da ake yin fim ɗin Tarkama a birnin Lugu. Godiya ta musamman ga al'ummar Lugu bisa irin tarbar da suka yi da kuma hukumomin karamar hukumar Dankatsari bisa goyon bayansu.

Tunguma

Marie-Françoise — 2020-10-30T11:02:42Z

Bayan wani rikici da 'yan uwanta, dutsin Tunguma ya sa, Sarauniya Yar Kasa, wadda ta zo daga Daura a arewacin Najeriya a yau, ta zama sarauniya. Ta yi zamanta a wata kasar da ba kowa, wacce yanzu ake kira Arewa ko kasar arawa, ta kafa ƙauyensu, Lugu. Ba a san ba ko yaushe aka yi abun ba, an dai san da cewa ya kasance a cikin ƙarni na 16 ko 17.

Matsayin Tunguma

Tunguma dai an san ta a duk ƙasar Nijar da sauran ƙasashe, galibi ana kiranta da Dutse na Adalci kuma ana neman ra'ayinta, saboda haka ake kiran ta da dutsen dabo, amma da alama kotunan hukuma sun rage neman ra'ayinta a fagen adalci.
Ba a ɗauki Tunguma a matsayin dutse ba amma a matsayin mai hazaka kuma mallakar Sarauniyar Lugu ce. Tunguma tana da alaƙa da iccen kuka, saboda a ƙarƙashin
iccen kuka aka fara ganinta, kuma aka ajiye ta a ƙarƙashin wani iccen kuka. Wannan iccen gidan aljamai ne kuma alama ce ta nuna samun 'ya'ya dayawa, kamar na yawan yayanta, ko'ina cikin Yammacin Afirka. A yau babu sauran bishiyar kuka da za ta tanada Tunguma. Duk bishiyoyin kuka, waɗanda suke da yawa a yankin, sun bushe saboda fari. A yau ƙarƙashin wani ɗan icce Tunguma take, wannan ɗan iccen a madadin iccen kuka na asali.

Ibadar Tunguma

Wannan sakin layi yana bayanin ladaban da muka samu a garin Lugu tsakanin 1983 da 2010.
Dutsen na kamar a kilomita uku zuwa hudu daga Lugu, a kan tuddu zuwa gabas. Yan tunguma, wadanda ke zuwa yin shawara da ita, har ma da makiyaya, mafarauta, masu son labari, suna jiran wajajen dutse isowar wadanda suka fito daga Lugu.
Maitunguma, mai kula da bikin, shi ke, zubda ruwa sau uku a kan Tunguma, yana karanta kalmomin al'ada, yayin da masu sauraro ke musayar gaisuwa tare da neman wurin zama.
“Tunguma, dutsin Daura na Katsina na Bornu, a zo da dariya, a koma da hushi” wanda ke nufin: "Tunguma, dutsen Daura, na Katsina da Bornu a zo da dariya, a koma rai a ɓace [saboda an gano mai laifi]. Mai kula da aikin ya kan aje
gorar shi kusa da dutsen. Ya buɗe raga a kusa da dutsen, sannan ya daga dutsen sau uku kafin ya aje shi, sau uku a cikin raga sannan ya bar shi wurin. Sa'anan masu ɗaukar shi biyu, da ake kira dawakan dutse ke zuwa. Maza ne ‘yan garin Lugu, diya maza ('ya'yan maza), zuriyar ƙauyen na gefen maza. Suke ɗawainiya da ita.

Kamar mai kula da bikin, masu ɗaukar ta na sanye da fararen kaya, sun cire takalmansu. Dutse yana cikin ragar mallake a sanda. Dukan suke daukewa. Suna daidaita dutsen a hankali, koyaushe wajen hanya ɗaya ake ɗaukar, yana fuskantar gabas. Ana kiranta Wannan fuskar hanci. Bayan ɗagawa da ajewar dutsen sau uku, sai su ɗauke shi a kafaɗunsu.
A lokacin wani ya kawo tulin kasa a gaban mai kula da bikin, kimanin mita takwas daga dutsen, masu kallo da sauraro suna tsaye a bayansa. Sa'a nan ya balbaje kasar. Maitunguma ya fara gaisuwa: “Ina gaisuwa Tunguma, ina gaisuwa: Ina gaishe ku Tunguma, na gaishe ku” sau uku, yayin da mai hidimar ke yayyafa wa kansa kasar da ke gabansa sau huɗu. Dutse na jan masu ɗauken shi baya. Dole ne dutse ya amsa gaisuwa, ma'ana, karba su, ya dawo sau uku a gaban mai kulla da bikin. A yi ta gaishe gaishe a daidai lokacin kuma ana ta jefa kasa, har sai Tunguma ta ci gaba. A lokacin Maitunguma sau uku ya ce: “Na gani kuma na gode”. Sannan sau uku: “Diya mazan mu na Lugu, kwana lahiya, tashi lahiya”: “Diya matan mu na Lugu, kwana lahiya, tashi lahiya, kuma sau hudu:” Diya matan mu na Lugu , kwana lahiya, tashi lahiya“: 'Ya'yan matan Lugu sun kwana lafiya, sun tashi cikin koshin lafiya.”

“Ina masu magana? ..... ku ba da goro ('yan goro ya'yan itace masu daci ne, watarana kuma kuɗi), a ajiye musu. Mai magana ya aje kuɗin. Ya fallasa matsalar shi ga mai kula da dutsin, shi kuma ya ci gaba,”To [To], Tunguma, wannan abu (kuma ya fayyace matsalar) lamarin Allah ne?“, sau uku. Idan Tunguma ta ce eh, ya kamata a yi jira, wato, babu wani abin da za a yi, wanda ba safai ba. In ba haka ba sai a duba:”Shin akwai wani abu?" - Ee. Sannan a tambaya shin hannun mutum ne ya haifar da matsalar, ko kuma aljani... da dai sauransu. A yi ta yi sai ana kawarwa, sannan a yi kokarin neman magani. Tunguma ya amsa da eh ta hanyar yin gaba har sau uku,ko yana amsawa a'a kawai. A kowace tambaya, mai hidimar yana jefa yashin kasa zuwa Tunguma. Ya sanya maganarsa a cikin yashi sannan ya share ta da ɗaukar yashin kasa.

Tsarin rufewa koyaushe za'a maimaita shi sau huɗu ga mace kuma sau uku ga namiji: “ƙasar Saraunya, kwana lahiya, tashi lahiya: ƙasar Sarauniya, yi barcin kirki, da farkawa mai kyau. Kasar Magaji, kwana lahiya, tashi lahiya: ƙasar Magaji, yi barcin kirki da farkawa mai kyau". Bayan gaisuwa iri-iri na yanayi iri ɗaya, sai a kammala: “Dokin gabanku, yi kyakkyawan barci, da farkawa mai kyau. Dokinku na baya, yi kyakkyawan barci, da farkawa mai kyau, ”ga masu ɗauka.

A shekarar 1984, bisa aiki biyu na Tunguma, tambayoyin sun ta'allaka ne akan mutuwar dabba ba gaira ba dalili, asarar wani abu, zabin wurin da za'a kafa bukka, Haihuwa tun lokacin bai kai ba, wanda dutsen ya nuna zaɓin mai warkar da matsalar, mantawa da alƙawari ga mai magani, wanda aka tsara roko (buƙata, addu'a) wurin Sarauniya, saboda rashin sadaukarwa ga mai magani. Ana kuma tambaya “Idan ba a yi wa gonar magani ba?” Da kuma: ciwo, cututtuka, rashin labaran dangi, tsoran yara.
A shekara 2005 mata biyu kishiyoyi suka zo yin shawara wurin dutsen, ɗayan tana zargin ɗayan da hana ta samun haifuwa wato idan ta samu ciki sai ya fadu kafin ya kai haihuwa. Wadda ake tuhumar ta yi kira da karfi ga Tunguma da ta wanke ta.
Tunguma a zahiri ta yi tsalle zuwa gaba, da tura waɗanda suka zo don sauraren hukuncin, don tabbatar da rashin laifin wanda ake tuhuma.
Tunguma ta sauraron dukkan tambayoyi. Sauraron shawarwarinta ba ya da tsari kamar na a zo a gani, yana da tsauri. Kowa na iya yin magana yadda ya ga dama. Mai kula da aikin wanda kamar koyaushe yana tare da ninki biyu, yana iya, idan ya gaji ko ya kasa samun tambayoyin da suka dace, mika masa hannu. Amma a wannan yanayin kuma, duk wanda ya hallari taron na iya ba da dalilan da ke iya faruwa, zuwa tambayoyin da za a yi don warware matsalar. Wasu mutane wani lokacin sukan yi tambayar da kansu tare da watsa kasa da hannuwansu. Wannan yana yiwuwa musamman ga mutanen garin Lugu. Wasu kuma suna kokarin yi wa Tunguma rada. Amma a rishin samu amsa sai a shaida masu da su yi magana da babbar murya!

Tunguma ba za a iya samu ba

A farkon shekarar 2017, X, wanda ke a 'yan kilomita daga Lugu, ya yi alfaharin lalata Tunguma da sandar ƙarfe. An watsa hotunan tarkace na abun. An kama X kuma ana tuhumarsa da “lalata kayan al'adu da addini”. Bayan watanni shida na kamu da aka yi masa, an sake X a kan beli, a watan Oktoba 2020 kafin a yanke hukuncin. Ya yarda da abun da ya yi, kuma ya nuna cewa bincike bincike da yawancin hukunce-hukuncen karya da rashawa da tunguma ta yi suka sa shi aikata hakan.

Azna Lugu da Bagaji, sun ce hotunan tarkace ba na Tunguma da aka ce an fasa ba ne. Tunguma ruhu ne wanda yake cikin dutsen kawai yayin da ake shawarwari, ba za a iya tarwatsa shi ba saboda dutsen da ya ke amfani da shi ya fashe. A gare su, Tunguma ba ta nan saboda ta tafi neman ruhohin duwatsu bakwai na Daura. Karin tabbaci a wajensu na tafiyar Tunguma, mutuwar Makera, da ke jagoranci aikin tuntuba tunguma.

An ce Tunguma ta gwammace ta tafi don kin yarda da rashin kulawar da ake shirin yi mata saboda Sarauniya ta tsufa sosai, Baura da Magagi ma haka, wasu za su yi amfani da dutsen yadda suke so, ba tare da girmama ruhun ibadar ba.

A ra'ayin waɗansu kuma, Tunguma ba ta zama dole ba tunda Nijar ƙa'idar doka ce take amfani da ita tare da shari'a na zamani.
Tunguma ba ita kaɗai ba ce a wannan halin, amma ana cewa ita ce ta ƙarshen Duwatsu Bakwai na Daura da take ci gaba da yin irin wannan aiki. Ala kulli halin, an daina yin al'adar, shafi ya juya.

Ana cewa a Lugu da Bagaji da Tunguma ba za a iya samu ba.

Tarihin Kwanawa

Marie-Françoise — 2015-01-13T23:26:09Z

Kuna iya sayen « Tarihin Kwanawa » a kantinmu or on the website of l'Harmattan.

Tarihin Kwanawa, Tarihi da al'adun tsofi.

Wannan littafi an yi shi ne tare da haɗin giwar L'Harmattan, Tarbiyya Tatali kuma ta gabatar da tarihin Kwanawa na jihar Dogondutsi, a ƙasar Nijar. Yana ƙumshe da tarihin baka dayawa da aka samu wurin mutane. A cikin wannan littafi ana iya ganin abubuwan da suka haɗa mutane da al'adun galgajiya na ɗa, tahirin tsarin mulki iri iri tare da sa hannu sarauniyar Daura da ta Lugu, tarihin kuma ya ci gaba har wannan zamani, tare da bin sau da sau lokacin mulkin mallaka da lokacin mulkin kai.
Muryar tsofi, shi ne babi na karshe na littafin an ba da bayani bisa masu ba da labarai 3 da hulɗar da ke tsakaninsu da marubucin. Littafin ya kare da ba da kuzari wuri sauran wakilan jama'a da su yi irin wannan littafin.

Marubucin

A haifi Dangaladima Issa-Danni Sumana a shekarar 1952, ya yi karatu a makarantar « mission » ta masu gemu a Dogondutsi. Baya karatu na sakandare da na ƙoli a Burkina Faso da Nijar, ya zama mallamin turanci a kwalejin Yamai da Dogondutsi, kuma ya zama daraktan kwalejin Tchintabaraden da na Bilma. Daga shekara 1984 zuwa 2006 ya shugabanci ofis na jarabawa a ma'aikatar ilimi kuma a gidan hanyar ilimi ta sakandare ta Yamai.Tun shekarar 2006, ya yi ritaya. Babban member ne na kwaminin kwanawa, ya san asirinsu dayawa game da amanar da ke tsakaninsu. Ya ba mu wannan taƙaitacen labari bisa sakamakon bincikensa.

Makarantar mission ta Dogon Dutsi

Marie-Françoise — 2012-06-17T18:55:25Z

Shaidun tsofin ɗaliban makarantar « mission » ta masu gemu

Wannan ɗan littafin dai yana ƙumshe da sakamakon binciken na Antoine Lécour. Abu ne mai daraja masamman wajen sani Nijar da kuma yadda wasu manya ma'aikatanta suka samu horo. Binkicen dai yana ƙumshe da tattaunawa da ya samu tare da tsofin ɗalibai 10 na makarantar gidan mai geme wato « mission » ta Dogon Dutsi. Antoine ya fara wannan aiki a shekarar 2008, amma Dominique Berlioz da

Makarantar gidan mai geme wato « mission » a da

A shekara 1941 Mai gemu Constant Quillard, ɗan mishan ya iso Dogon Dutsi. « Ina cikin jin daɗi, game da kwancin hankali. Wani abu ya ce mini a nan zan fara aikina kuma a nan zan kafa bukkata ta farin » Makarantar gidan mai gemu dai su suka ƙera ta a shekarar 1947, kuma har yau, makaranta ce mai jin kanta duk cikin Nijar saboda tana cikin ɗaya daga makarantun da suka hora manya ma'aikatan ƙasar. Saɓani da makarantun gwamnati wadanda da sai yaran masu gari ko kuma yaran yan garin kusa da makarantu, makarantar mai gemu dai a daji take zuwa neman yara gari ko na kewaye, babu dai banbanci ko kaɗan. Ba dan wannan ba, da dai a cikin su ba wanda ya je makaranta. Makarantar mai gemu wato « mission » ita ce ta sa kuma suka dace. To yawancin su dai yau malaman makaranta ne, wasu kuma ƴan jarida ne, ko ƴan aikin mulki, ko kuma ƙananan parepe, ko malaman makarantar jami'a.

Dukansu dai na dage game da sa'ar da ƙaddarar da ta sa suka je wannan makarantar. Ganin ƙwafin yara da damuwar uwaye, ya sa masu gemu tare da goyon bayan ƴan milkin mallaka suka saka ƴan ƙauyen nan da ƙarfi a makaranta, uwayensu dai basu san ba dalilin wannan. Dayawa sun gudu, wasu kuma sun tsaya hakanan dai ga sabon mahallin su. Nan da nan dai ganin cin nasarar ɗaliban nan na farko, uwayen da da ba su amince ba sun lura da muhimmancin da ke tare da saka yaransu makaranta. Idan suka dawo gida ran alhamis, da lokacin hutu, yaran masu gemu kamar yadda ake kiran su suna shan tattali kuma a hutar da su yin aikace aikace masu wuya.

Tare da sosuwar rai ne tsofin daliban nan goma suka komo bisa halinsu na ƴan makaranta. Zaman makarantar kwana, zaman mai wuya tare da jama'a, zaman horo mai tsanani, fada da abukan zaman, zuwa tabki, kuɗin da aka samu wurin uwaye da kuma ake rabawa da abokinsa, wasan zagaya, wasan ƙwallon ƙafa, kallon fim, abincin biki na lahadi, salla gidan mai geme etc…Fiye da abukai, tsofin ɗaliban makarantar mai gemu wato « mission » suna hulɗa sosai kamar dai ƴan uwa. Har a yau ma wannan ne ƙarfinsu.

Idan an karanta labarun nan masu ban sha'awa da umarni za a gane dalilin da ya sa har a yau, Michel Hamma Issa, Jean Maïdabo, François Daura Waho, Usman Dan-Lélé, Joseph Seydu Allakaye, Luc Maïdagi, Marc Elo, Karimu Jean-Marie Ambuta, Maïno Bétu, Serge Guero Bida, da abukansu duka na makarantar gidan mai geme suke riƙe da wannan igiya ta zumunci.

Labarai na ɗan littafin

La brochure, d'une trentaine de pages, traite les thèmes suivants :
Littafin mai shafi talatin yana magana bisa :

les premiers contacts avec les Pères Blancs et le recrutement,
hulɗ a ta farin tsakanin masu gemu da ɗaukar ƴan makaranta,

Le Père Sage rend visite au Baura Ganda Kassomou, 1954

Mai gemu Sage ya ziyarci Baura Ganda Kasomu, 3 ga watan december 1954

Isowa makaranta

Dangantaka tsakanin ɗalibai

adinin kirista

Dawowa gari da dangantaka da abukai da iyali

zuwa makaranta, zaman sana'a, sa kai

Tambayoyi game da adini da al'adu

Nijar nan gaba

Ya ƙare da shafi goma bisa halin rayuyar mutamen nan duka da ya ma tambayoyi.

Ana iya sauke littafin anan. Don samun littafin da aka buga, duba nan.

Antoine de Léocour

Antoine ya yi ziyara ta cuɗayyar juna tare da Tarbyya Tatali a Yamai da Dogon Dutsi lokacin bazara ta shekara 2008, wannan dai game da aikin shi na « master 2 » « Tafiya cikin duniya : ƙera huroje tare da haɗin gwiwa don ci gaba» a Poitiers. Lokacin ne ya rubuta shaidun nan goma na tsofin ɗaliban makarantar gidan mai geme wato « mission », wannan ne dalilin ƙirkira abin da ke cikin littafin.

Masoyin Afirka, ya dawo yin aiki a Nijar, amma ba a matsayin ƙungiyarmu ba cikin rani na shekara 2008, a matsayin ma'aikacin ONG ta duniya. Ya ci gaba da aiki a fanni jinsin ɗan Adam a Afirka ta tsakiya.

Antoine ya mutu saboda halbin bindiga da aka yi masa a kai kusa da iyakar Nijar da Mali ran 8 ga watan janairu 2011, Bayan kamawarsu jajibari da yamma a wani lafiyayyen gidan cin abinci a birnin Niamey mai sunan Tulusain, wannan dai aikin Al-Qaida ne. Yana da shekaru 25. Har yau ba a san Halayen ɗanye rasuwar Antoine de Léocour da na abokinsa Vincent Delory,da ya isko shi Nijar don armen sa. An sani dai sojojin Nijar sun nemi tsayar da motocin mahassada, amma sun samu rasuwar soja uku, Abubacar Amankaye, Abdallah Abubacar, da Abdu Alfari, sojojin Faransa ma sun sa hannu.

Antoine de Léocour

Tunawa da Vincent da Antoine

An girka allon kiftawar da tunawa da Vincent Delory da Antoine de Léocour ran Jumma'a, 21 ga watan Afrilu 2017 a filin mai suna “Jardin de l'Intendant de l'Hotel des Invalides a Paris », a gaban Sakataren mai kullawa da harkokin taimakon wandanda aka azabtar da, kuma gaban iyalansu da akukansu. An rubuta bisa allon:

Tunawa da Vincent Delory da Antoine de Léocour, wadanda suka mutu game da ta'addanci. Suna da shekaru 25 da haihuwa. Antoine da Vincent, abokai ne tun suna yara, ‘yan ta'ada sun kama su 7 ga watan Janairu 2011 a birnin Yamai, kasar Nijar. An kashe su washegari 8 ga watan Janairu 2011, a kasar Mali a lokacin da ake menan samun karshen garkuwa. Ba za mu manta da su ba.

Lugu da Sarauniya

Marie-Françoise — 2010-07-11T16:06:07Z

Lugu

Garin Lugu yana cikin Dapartaman Dogon Dutsi a cikin ƙasar Nijar, mai nisan kilometir 350 da Birnin Yamai. Gari ne mai cikakkun al'adu da mahimmin tarihi. Nan ne cibiyar al'adun azna ; matsafa ne, kuma nan ne mazamnin Sarauniya wadda ikonta yake ci yau da ƙarnoni da yawa.

Sarauniya

Wata sarauniya ce mai suna Ƴar kasa da ta zo daga Daura a arewacin Nijeriya, bayan wani rikici da ya haɗa ta da ƴan uwanta. Dutsin da ake ce ma Tunguma ne ya yi mata jagora har ya kawo ta yankin da ake kira Arewa yanzu, ko kuma ƙasar mauri, inda ta kafa garin Lugu. Sarauniyoyin Lugu sun riƙe iko da shugabancin addinin ƙasar mauri (Arewa) har lokacin zuwan ‘'Vule'' da ‘'shanuwan'' turawa ƴan mulkin mallaka a shekara ta 1899, inda suka tarwatsa garin, bayan wani gagarumin faɗa wanda ya sa Sarauniya Mangu gudun hijira.

Tammahar sake rayuwar Lugu

A can da, rukunin garuwa ne masu arziki ; amma a halin yanzu, Lugu ya talauce, kuma al'umma ta rage. Kamar ga al'ada, Sarauniya Aljimma tana rayuwata a gefe guda cikin bukkarta ; babu wani sauran mulki, amma an san shugabancinta a fannin addini a cikin yankin, har ma a ƙetare.
Tun shekara ta 2001 ne akafara ganin hasken rayuwa a Lugu, tare da ayyukan ci-gaban yankin da ake zartarwa, ta hanyar ƙungiyoyin farar hula da na mata. Lugu da Sarauniya sun fara maido sunansu.

A shekarar 2013, an kafa wurin samun tsabtatun ruwan zamani, wannan ya sa garin ya hwalhwado, taimakon ya zo daga gwomnatin Nijar da kuma rarraba hadin gwiwa tsakanin yankunan karkarar Dankatsari da Lugu da commun din Cesson-Sévigné ta Bretagne.

Littafinmu mai sunan ‘'Lugu da Sarauniya''

Wanda Nicole Mulin, Bube Namaiwa, Marie-Françoise Roy da Bori Zamo suka rubuta, membobin Tarbiyya Tatali ne a Faransa da Nijar, an sayar da wannan littafin ne don tallafawa ayyukan ci gaban al'ummar garin Lugu, musamman hanyoyin samun ruwan sha. Ba a iya samu shi a launin buggagen littafin amma, ana iya samun shi zazzage wa a nan a nan

.

Lougou et Saraouniya

“Lugu da Sarauniya”, wallafawa ta biyu

An wallafa littafin tare da taimakon Tarbiyya Tatali da gidan wallafawa mai sunan Harmattan.

Nicole Mulin, Bube Namaiwa, Marie-Françoise Roy da Bori Zamo, mambobin Tarbiyya Tatali na Faransa da na Nijar,suka rubuta littafin da aka sayda a Faransa da Nijar. An yi amfani da kuɗaɗen da aka sayda Littattafai na wurin Tarbiyya Tatali don bunkasa ci gaban ayyuka na al'ummar Lugu, musamman a fannin ilimi.